Ortodontik Tedavi Nedir?

Ortodonti diş hekimliğinin özel bir dalı olup, dişlerde ve yüzde bulunan düzensizliklerin teşhisi, korunması ve tedavisi ile ilgilenen dalıdır. Maloklüzyon adı verilen düzensiz ya da “kötü” kapanış ortodontik tedavi ile düzeltilebilir.

Ortodontik tedavide düzeltici aletler kullanılır ve bunlar da genellikle braketlerdir. Bu aletler düzensiz kapanışları ve dişleri düzeltmek, biçimsiz boşlukları kapatmak, diş ve dudakları uygun konumlarına getirmek için kullanılırlar.

Aynı zamanda implant yapılması veya kozmetik diş hekimliği gibi diş hekimliğinin diğer dallarında da kullanılabilir.

Ortodontik tedavi küçük çocuklarda uygun çene büyümesi ve daimi dişlerin uygun olarak sürmesini sağlar.

Ortodontik Tedavi Neden Gereklidir?

Ortodontik tedavi yapılıp yapılmaması kişiye bağlıdır. Birçok kişi diş sıralarındaki düzensizlikler, çapraşıklıklar ve örtülü kapanışları ile yaşamaktadır. Ancak birçok kişide ortodontik tedavi olarak daha konforlu bir hayat sürüp, kendilerine daha fazla güvenmektedir. Çünkü ortodontik tedavi ile uzun dönemde diş sağlığı korunur ve görünüm iyileştirilir, bu da kişinin kendine olan güveninin artmasına yardımcı olur.

Diş fırçalama ve diş ipi kullanımı gibi her gün uygulanan ağız ve diş bakımı, düzgün sıralanmış dişlerde çok daha kolay biçimde yapılabilir. çapraşık dişlerle karşılaştırdığımızda, düzgün sıralanmış dişlerde çürük ve dişeti hastalığı oluşma riski daha azdır. Kapanış bozuklukları ortodontik tedavi ile düzeltildiklerinde yiyecekleri çiğnemek ve sindirmek daha kolay olmaktadır.

Ortodontik tedavi arka dişleri erken aşınma riskinden korur. Isırdığınızda, dişlere çok büyük miktarda kuvvet gelir. Eğer dişler tam olarak karşı karşıya gelmiyorsa, arka dişler daha fazla aşınır.

Ortodontik Tedaviden Kimler Yararlanabilir?

Çocukların 7 yaşından önce ortodontik açıdan muayene olması önerilmektedir. 7 yaşından sonra daimi dişler sürmeye başlar ve problem varsa ortaya çıkarılabilir. Tüm dişler ağızda görünmeden önce ortodontik tedaviye başlanırsa erken tedavinin avantajlarından yararlanılabilir. Çocuklar büyüme dönemindeyken, dişlerin düzgün sıralanabilmesi için gereken damak genişletilmesi ekspansiyon aletleri kullanılarak gerçekleştirilebilir. Bu tedavinin erken yaşlarda yapılması başarılı sonuçlar vermektedir.

Genellikle, büyümekte olan ve 13-19 yaşları arasındaki ergenlik döneminde ortodontik tedaviden yararlanılır. Bu periyotta daimi dişlerin çoğu sürer ve tedavi çok daha etkili olur.

Günümüzde, yetişkinlerde de ortodontik tedavi uygulanabilmektedir. Ancak yetişkinlerdeki tedaviler çok daha karmaşıktır ve varolan problem diş hekimliğinin birkaç dalından faydalanılarak çözümlenebilir. Örneğin, yetişkinler dişeti hastalıklarına yatkın olduğundan, periodontal tedaviye (dişeti tedavisi) gereksinim duyulabilir. Ortodontik tedavinin yetişkinlerde sınırlı olmasının nedeni büyümenin durmuş olmasıdır. Bu nedenle iskeletsel problemleri olan kişilerde çene cerrahisine gereksinim duyulabilir.

Ortodontik tedavinin genellikle iki aşaması bulunur:

• Aktif aşama: Bu aşamada dişlerin uygun sıraya dizilmesi ve kapanışın düzeltilmesi için braket ve diğer apareyler kullanılır.
• Retansiyon Aşaması: Bu aşamada ise dişlerin yeni pozisyonlarında uzun süre kalmalarını sağlamak için retainer kullanılır.

Çocuklarda çene büyümesini yönlendirmek için özel apareyler kullanılır. Ancak bunlar yetişkinlerde çok az kullanılmaktadır.

Ortodontik Tedavinin Riskleri ve Sınırları

Ortodontik tedavinin riskleri oldukça azdır. Az rastlanmakla birlikte bazı kişilerde metal ya da lateks alerjisi olabilir. Periodontal hastalığı olan hastalar ve özellikle tip 1 diabeti olan kişilerde ortodontik tedavi sırasında komplikasyon gelişmesi mümkündür çünkü destek doku ve dişeti yıkımı bu kişilerde kolayca gerçekleşebilir. Bu hastalar için ortodontik tedavi etkilenen dişlerin uzun dönem sağlığı açısın risk teşkil etmektedir. Ortodontistiniz tedavi risklerini düşünüp karar verecektir.

Hastanın seçimleri istenen sonuçların alınmasında önemli bir rol oynar. Özellikle yetişkinler için çene cerrahisi, periodontoloji ve protez uzmanları ile birlikte çalışarak yapılan multidisipliner uygulamalar ideal bir tedavi için gerekli olmaktadır. Hastanın kapsamlı bir tedavi istememesi tedavi sonuçlarını etkiler. Ancak hastanın durumunu iyileştirerek oluşturulan sonuçlar da en iyi sonuçlar olmasa da kabul edilebilir bir tedavi olacaktır. Tedavi seçenekleri ve beklenen sonuçlar kişiye göre değişmektedir. Ortodontistiniz tedaviye başlamadan önce bu konuda size tam olarak bilgi verecektir.

Dişler Arasındaki Boşlukların Ortodontik Tedavi ile Kapatılması

Dişler arasında bulunan boşluklara diastema adı verilmektedir. Çoğunlukla üst ön iki diş arasında görülür. Diş gelişimi sırasında diastemaların olması normaldir. Normal şartlarda daimi köpek dişi (kanin, göz dişi) sürdükten sonra dişler arasındaki bu boşluklar kapanır. Ancak bazen bu boşluklar kapanmaz.

Bazı kişilerde diestama, ortodontik tedavi gerektiren problemlerinden biriyken, bazılarında ise sadece diastema nedeniyle ortodontik tedavi yapılabilmektedir.

Genellikle diastemaların tedavisi kozmetik nedenlerle istenmektedir. Dişler arasında boşlukların bulunması kişinin konuşmasını ve özgüvenini etkileyebilir. Konuşma sırasında boşluklardan ve dilin bu boşluklar arasına girmesinden ötürü bazı sesler oluşabilir. Dilin boşluklar arasına girmesi zamanla boşluklar arasındaki mesafenin açılmasına neden olabilir.

Çocuğunuzun diastema nedeniyle tedaviye ihtiyacı olduğunu düşünüyorsanız bir ortodontist ile görüşmelisiniz. Tedaviye birkaç yıl boyunca başlanmasa da çocukların 7 yaşından önce ortodontik açıdan muayene olmaları önerilmektedir.

Nedenler

Eğer ön kesici dişlerin yanındaki dişler olan yan (lateral) kesici dişler gerektiğinden küçük boyutta ise diastema oluşabilir. Diş hekiminiz bu dişlerin, kuron, veneer ya da bonding işlemlerinden biriyle büyütülmesine karar verir.

Ön dişler arasında ve üstünde bulunan dişeti dokusu olan frenum geniş yapıdaysa, diastema oluşabilir. Frenum çok kalınsa, dişlerin normal gelişimini ve aralarındaki boşluğun kapanmasını engeller. Bu durumda frenumun uzaklaştırılması işlemi olan frenektomi yapılır. Frenektomi uygulanmazsa ortodontik tedavi etkili olmaz.

Daimi dişleri hiç gelişmemiş olan kişiler de mevcuttur. Bu dişlere konjenital olarak eksik dişler denir. Yan kesici dişler gelişmediği takdirde, ön dişler hareket eder ve diastema oluşabilir. Bu boşluklar, implantlar, köprüler ya da ortodontik tedavi ile giderilebilir. Ortodontik tedavi ile köpek dişi yan kesici dişin olması gerektiği yere getirilir. Doğru tedavinin seçilmesinde birçok faktör rol oynar. Ortodontistiniz ile birlikte bu seçenekleri değerlendirebilirsiniz.

Tedavi

Diastema tedavisi başlanmadan önce bir ortodontist ile birlikte değerlendirilmesi gerekir. Ortodontistiniz aynı zamanda tedavi sürecini de değerlendirir. Tedavi gerektiğini düşünürse, dişlerin ölçüsü alınarak, çalışma modelleri hazırlanır. Detaylı bir klinik muayene yapılır ve dişleiniz ve yüzünüzün fotoğrafları alınır. Aynı zamanda panoramik ve sefalometrik röntgenler alınarak incelenir.

Yaşınız, diş gelişiminiz ve yüz/iskelet ilişkiniz tedavinin değerlendirilmesi için önemlidir.

Tedavi Sonrası

Braket ile tedaviden sonra retainer kullanılması gerekebilir. Düzeltilmiş diş pozisyonları retainer ile sabitlenir. Ortodontist retainer takma sürecine karar verir.