Estetik ve Diş Hekimliği
Dental Radyoloji
İmplantoloji
Diş Beyazlatma
Ortodonti
Pedodonti
Periodontoloji
Ağız ve Çene Cerrahisi
Protetik Tedavi
Endodonti
Konservatif Tedavi
Hijyenist (Koruyucu Diş Hekimliği)




Kanal Tedavisi

Endodonti, diş pulpasına kadar ilerlemiş problemler ile ilgilenen diş hekimliği dalıdır. Pulpa dişin merkezinde ve her diş kökünün kanallarında yer almaktadır. Dişi besleyen bağlayıcı doku, kan damarları ve sinirlerden oluşur. Diş oluştuktan sonra pulpa, pulpa odasından ve kök kanallarından güvenli bir şekilde alınabilir. Endodontik tedavi de kanal tedavisi olarak bilinen pulpanın yerinden alınması işlemidir.

Kanal Tedavisine Neden Gerek Duyulur?

Pulpada enfeksiyon ya da kalıcı bir hasar varsa kanal tedavisine gerek duyulur. Tedavi edilmemiş çürükler pulpa enfeksiyonuna neden olabilir. Diş minesi ve dentin çürük nedeniyle kök kanalına kadar madde kaybına uğrar ve çürük nedeniyle oluşan bakteri pulpada enfeksiyon oluşumuna neden olur. Dişin iç kısmında bulunan bu enfeksiyonlar için antibiyotikler sonuç almada etki değildir. Bu enfeksiyon iltihaplanmaya neden olur ve iltihaplanma da kanın dişe ulaşmasını engeller. Bu nedenle antibiyotiklerin kan dolaşımı yoluyla enfeksiyona ulaşmaları zordur. Kanın pulpaya ulaşması zorlaştıkça, pulpanın kendi kendini iyileştirmesi de zorlaşır.

Dişte meydana gelmiş olan kırılma, çatlama, travma ya da bir veya birden fazla yapılmış dolgular gibi derin restoratif çalışmalar belirli bir müddet sonra pulpaya zarar verebilir. Ayrıca diş için yapılmış olan herhangi bir işlem de pulpaya zarar verebilir. Kuron uygulanacak kişiler uygulamadan önce diş kökü için kanal tedavisine ihtiyaç duyabilirler.

Birçok vakada enfeksiyon olmamasına rağmen pulpa iltihaplanabilir ve sonrasında iyileşip normal hale dönebilir. Kanal tedavisi yapılmadan önce dişin röntgeni çekilerek böyle bir iltihap bulunup bulunmadığı tespit edilir. Pulpada bulunan iltihap ağrıya ve enfeksiyona neden olabilir.Pulpada meydana gelen enfeksiyon ise apse oluşumuna ve dişi çevreleyen kemikte zarara neden olabilir.

Kanal tedavisinin amacı dişi, enfekte olmuş ya da zarar görmüş pulpayı çıkartarak kurtarmak ve herhangi bir iltihabı tedavi etmek boş kanalları özel bir dolgu maddesi ile doldurmaktır.
Eğer kanal tedavisi yapılmazsa dişin çekilmesi gerekebilir.

Doğal dişi korumak her zaman tercih edilir. Bir ya da daha fazla diş eksikliği komşu dişlerin yer değiştirmesine, duruş şeklinin bozulmasına sebep olabilir. Ayrıca doğal dişleri korumak implant ve köprüler gibi pahalı ve derin tedavilerin uygulanmasını gerektirmez. Hasar görmüş ve enfekte olmuş bir dişe kanal tedavisi uygulanmaması durumunda diş vücudun enfeksiyon merkezi haline gelir.

Kanal tedavisi uygulanması tedavi uygulanan dişin birkaç sene sonra çekilmeyeceği anlamına gelmez. Genelde kanal tedavileri derin ve geniş alana yayılmış çürüklerden ötürü yapılır. Bu nedenle diş zayıf duruma düşer. Kanal tedavisinden sonra diş kuronla kaplandığı ya da diş renginde olan kompozit dolgu ile doldurulduğu takdirde, diş ömür boyu kullanılabilir.

Belirtileri Nedir?

Eğer pulpada bir enfeksiyon mevcutsa, ağrı duyulmaması olasıdır. Herhangi bir tedavi uygulanmadığı takdirde enfeksiyon ağrıya ve şişmeye neden olabilir. Bazı durumlarda apse de oluşabilir. Sonuç olarak dişin çekilmesi gerekebilir.

Tedavi Süresi

Dişin durumuna bağlı olarak kanal tedavisi bir ya da iki seansta yapılabilir. Enfekte olmuş bir diş için, enfeksiyonun tamamen ortadan kaldırıldığından emin olmak için birkaç seans gerekebilir. Dişin pozisyonuna göre tedavi zor olabilir. Ayrıca, dişte birden fazla ve kıvrımlı kanallar bulunması tedavinin uygulanmasını zorlaştırır. Komplike olmayan bir kanal tedavisi genellikle bir seansta tamamlanır.

Kanal tedavisinden sonra diş kuronla kaplanır ya da dolgu ile restore edilir.

Dişiniz, ısırdığınızda, dokunduğunuz ya da dişinizi dilinizle ittiğinizde belirgin bir şekilde acıyorsa, birkaç saniyeden daha uzun bir süre için soğuğa ve özellikle sıcağa karşı dişinizde hassasiyet varsa, problemli diş civarında şişlik varsa, ağrılı ya da ağrısız renk değişikliği olan ya da kırık bir dişiniz varsa kanal tedavisi gerekli olabilir.

Tedavi Aşamaları

• Gerekli ise anestezi uygulanır. Anestezi uygulamasından sonra pulpa odasına ulaşmak için dişte kavite açılır. Daha sonra kök kanallarının uzunluğu ölçülür.
• Kanal uzunluklarının belirlenmesi için röntgen çekilir. Ölçüsü alınacak kanala eğe konur. Daha sonra tekrardan film çekilerek eğenin kanalın bitimine ne kadar yaklaştığı tespit edilir.
• Enfeksiyon özel olarak üretilmiş aletler olan eğeler ile temizlenir. Kanal antiseptik yıkama solüsyonları ve eğelerle genişletilir. Daha sonra kanal kurutulur.
• Kanal tedavisinin sonuç verebilmesi için dişte bulunan bütün ana ve yan kanalların temizlenmesi gerekir. Genellikle üst ön dişlerde bir, alt ön dişlerde bir ya da iki, küçük azı dişlerinde bir ya da iki, büyük azı dişlerinde üç ya da dört kanal bulunmaktadır. Ama kişiden kişiye kanalların lokasyonu ve şekli değişiklik gösterir.
• Ana ve yan kanalların temizlenmesinde Nd:YAG laser kullanımı ile solüsyonların ulaşamadığı bölgelerde dezenfeksiyon tam anlamıyla sağlanır.
• Kanallar kalıcı materyaller olan gütaperkalar ile doldurulur. Gütaperkalar kanallarda enfeksiyon oluşmasını ve kontaminasyonu engeller.
• Diş kalıcı dolgu ya da kuron uygulanmasına hazır hale gelene kadar açık kalan kısmı kapamak amacıyla gütaperkalar üzerine geçici dolgu maddesi yerleştirilir.
• Ne tür bir restorasyonun yapılacağı dişin durumuna bağlıdır. Diş, kompozit dolgu, inley, kuron ya da post&corelu kuron ile restore edilir. Özellikle çiğnemeden kaynaklanan deformasyon nedeniyle azı dişlerinde kuron uygulamasına ihtiyaç duyulabilir. Kuron dişin yeniden kuvvetlenmesini sağlar ve dişi kırılmaktan korur. Kuron mümkün olduğunca çabuk uygulanmalıdır. İdeal olanı, kanal tedavisinden sonra bir ay içinde yapılmasıdır. Dişin kalıcı olarak restore edilmesi dişin daha sonra zarar görmesini engellemek için önemlidir. Geçici dolgu dayanıklı olmadığından, yerine daimi dolgu yapılması şarttır.

Kanal tedavisinde çıkartılan pulpa ısıya karşı reaksiyon veren kısımdır. Kanal tedavisi yapılmış olan dişi çevreleyen doku ve sinirler halen yerinde bulunduğu için, diş basınç ve dokunmaya karşı hassas olabilir.

Kanal Tedavisi Sonrası

Tedaviden sonraki iki ya da üç gün kanal tedavisi yapılan dişte ağrı olabilir. Tedavi edilen kısımla çiğnememeye özen gösterilmelidir. Ağrıyı azaltmak için ağrı kesiciler kullanılabilir.

Ağrı Olur mu?

Genellikle kanal tedavisi sırasında ağrı hissedilmez. Kanal tedavisi olan diş ve onu çevreleyen kısım tamamıyla uyuşmuş durumdadır. Uyuşturucu jeller ve modern enjeksiyon sistemleri sayesinde enjeksiyon uygulamaları da acısız gerçekleşmektedir.

Kanal Tedavisi Görmüş Dişlerin Yeniden Yapılandırılması

Kanal tedavisi görmüş diş ön dişlerden biri ise ya da küçük miktarda madde kaybı varsa diş kompozit dolgu ile yeniden yapılandırılabilir. Ancak arka dişlerde genellikle kurona ihtiyaç duyulur.

Bazı dişlerin kuron yapılmadan önce desteklenebilmesi için bir altyapıya ihtiyaçları vardır. Bu altyapıya “core” adı verilir. Bu altyapının yerinde tutulabilmesi için “post” kullanılır. Bunun için dişin kanal tedavisi görmüş olması gerekmektedir. Kök kanallarındaki dolgu materyalinin bir kısmı uzaklaştırılarak fiber post için yer hazırlanır.

Fiber postlar önceden hazırlanmış materyallerdir. Dişin içindeki postun çevresine “core” materyali ile altyapı oluşturulur. Fiber post ve “core” materyalleri ön bölge dişlerinde estetik kaygı olmaksızın kullanılabilirler.

Kuron laboratuarda hazırlanır ve porselen, metal ya da ikisinin kombinasyonu şeklindedir. Hazırlanmış olan kuron bu altyapı üzerine yapıştırılır.

Kanal Tedavisi Tekrarı Ya Da Cerrahi Çözüm

Kanal tedavisi çeşitli nedenlerden ötürü başarısız olabilir. Enfeksiyon tam olarak uzaklaştırılamamış ya da kanalların hepsi temizlenememiş olduğunda diş tekrar enfekte olabilir. Kök kanalı eski bir dolgu ve kuronun sızıntısından ötürü bakteriler tarafından tekrar enfekte olabilir.

Kök kanal tedavisinin tekrarlanmasında (retreatment), önceki tedavide yapılmış olan tüm restoratif materyal kaldırılmalıdır. Başarısız olmuş kanal tedavileri genellikle enfeksiyon içerir ve bu enfeksiyonun ortadan kaldırılması zordur ve zaman alır. Bu nedenle kanal tedavisinin tekrarlanması, kanal tedavisinin ilk yapıldığı süreden daha uzun sürer.

Bazı vakalarda endodontik cerrahi gerekmektedir. Kanal tedavisinin tekrarı yerine ya da tekrarlanmasından sonra, endodontik cerrahi yapılabilir. İkinci kez kanal tedavisi uygulanması problem yaratacak ise yerine endodontik cerrahi uygulanabilir. Örneğin, kanal tedavisi yapılmış olan dişin post ve core gibi bir restorasyonu varsa dişe zarar vermeden bunu uzaklaştırmak zor olacaktır.

Endodontik cerrahi sırasında,

• Öncelikle, dişin yanından küçük bire insizyon yapılarak kök ucu çevresindeki enfekte doku temizlenir.
• Sonra kök ucu Er:YAG laser yardımı ile 3-4 mm kadar esilir ve kök ucundan kanal içi temizlenir.
• Kök ucu çevresi Nd:YAG laser ile biyostimüle edilir.
• Kök ucu dolgusu yapılır ve dikişler atılır.

Cerrahideki başarı % 80-90’dır. Ancak cerrahi ile başarı sağlanamazsa, diş çekilmek zorunda kalır.